Verslag van het voorjaarscongres van de NVVP  
  gehouden op vrijdag 13 april 2007 in het MECC in Maastricht  
  Verslag door: Jolijn Santegoeds   www.mindrights.nl  
     
 

Voorjaarcongres van de NVVP

Gisteren, vrijdag 13 april 2007, was de derde en laatste dag van het 35e Voorjaarscongres van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVVP) in het MECC in Maastricht. Op die vrijdag de dertiende waren er ruim 2000 psychiaters en een handjevol ex-clienten aanwezig bij het drukke programma van workshops en seminars dat in parallelsessies aangeboden werd. 

In de ochtend heb ik 2 workshops gevolgd over farmaceutische industrie en wetgeving, wat zeer interessant was. Na de pauze was ik spreekster bij de workshop ĎEuropese samenwerking van clientenorganisaties in de psychiatrieí, waar Jan Verhaegh de voorzitter en organisator van was. Onze workshop werd gebracht vanuit een clientenperspectief, maar helaas stonden we als clienten niet echt prominent op het programma en zaten we met een bescheiden clubje bij onze workshop. De matige kwantiteit werd mijns inziens wel gecompenseerd door de kwaliteit en betrokkenheid van alle aanwezigen in ons kringgesprek. 

Clemens Huijtink, werkzaam bij GGZ Nederland op internationale zaken, vertelde over het ontstaan van de ENUSP (European Network of Users and Survivors of Psychiatry, www.enusp.org ), dat in 1990 van origine opgericht is nav een samenwerking tussen Nederlandse clientenorganisaties en de Engelse clientenbond. In de eerste jaren werd er aan de ENUSP subsidie gegeven en vonden er internationale congressen plaats (Zandvoort / Netherlands 1991; Elsinore / Denmark 1994; Reading / England 1997; Luxembourg 1999; Vejle / Denmark 2004). Voorgestelde veranderingen in de EU wetgeving (o.a. via het EU Greenpaper) hebben geleid tot een discussie over modellen voor clientenrechten, waarbij het de vraag is of het Nederlandse nationale model met diverse nationale clientenorganisaties, patientenraden en een ombudsman een voorbeeld kan zijn voor andere landen in Europa.  Op Europees, internationaal niveau zijn er namelijk ook wetten en richtlijnen voor de psychiatrie en toetsing van die EU wetgeving vindt plaats via een instantie met de toepasselijke naam: het Europees Hof voor de rechten van de Mens en het Committee of Torture in Strassbourg/ Brussel. Internationale wetgeving gaat doorgaans boven nationaal niveau, maar er zijn echter ook grote verschillen in de internationale psychiatrie, zoals bijv. het al dan niet persoonlijk onteigenen van bezittingen bij opname of het gebruik van kooibedden (veelvuldig toegepast in Tsjechie, Slowakijke en Hongarije). Ook de registratie en verslaglegging in Europa is uiteraard zeer divers.

Inmiddels heeft de ENUSP nauwelijks inkomsten meer, en heeft daarom ook weinig mogelijkheden om internationaal clienten-congressen te organiseren. Toch is de groep en achterban van de ENUSP bij elkaar gebleven en is de onderlinge solidariteit nog steeds groot.
Wij weten dat er nauwelijks overlevenden zijn van de Oost-Europese psychiatrie, en dit verhaal maakt daarom extra veel los bij mij. De ENUSP, als clientenorganisatie, kan niet op de inkomsten van de achterban (nationale clientenorganisaties) draaien, want zelfs in het rijke Nederland zijn de clienten daar in feite te arm voor. Er moet iets gebeuren om de ENUSP weer daadkrachtig te maken.

Ik voel mij als Nederlander ongeveer verplicht om een verzoek naar de EU te schrijven voor Europese subsidie voor de ENUSP en daar zal ik mij aankomende tijd ook over buigen.

Marietje Lemmens van Stichting Time Out (www.stichting-time-out.nl) vertelde over de oprichting van het vrouwennetwerk Time Out als steun voor de slachtoffers van (sexueel) geweld. Ze vertelde over de reis naar Afrika en wat haar taboedoorbrekende verhaal daar had losgemaakt; eenzelfde soort schokkende openbaring als het vertellen over psychische problemen in Griekenland waar geen clientenorganisaties zijn (Oost-Europa). Marietje benadrukte heel goed de sociale aspecten van een duivel-psychose na seksueel misbruik , en ze pleitte ervoor dat de sociale aspecten boven het voorschrijven van pillen moeten staan.

Daarna was ik aan de beurt en vertelde ik vanuit clientenvisie, geheel in vrijdag-de-dertiende stijl, over de spooktheorien van de internationale Geest-elijke gezondheidszorg. Want als het draait om het innerlijk van de mens, hoe kan het dan dat juist daarvoor geen aandacht is in de GGZ? Waarom kiest men in de GGZ voor een medische, bureaucratische en grootschalige (onpersoonlijke) aanpak als het om individuele sociale bejegening gaat?

Hoe kan goedbedoelde hulp nu resulteren in GGZ-instellingen die als spookhuizen zijn?

Ik heb daar sinds de reis door Afrika wel ideeŽn over ontwikkeld en ik denk dat de geschiedenis daarbij een belangrijke rol speelt.

Vroeger golden hier, net als in Afrika, bij het ontstaan van psychische problemen ook opvattingen over bezetenheid van duivels en demonen (1). De angst voor tegenspoed resulteerde in rituelen waarbij gepoogd werd de vijand (het Kwaad) af te schrikken door beangstigende en vijandige rituelen, genaamd Uitdrijvingen, en zelfs Heksenjachten. Daarbij vallen nu nog steeds doden, met name in Afrika en Oost Europa.
Na deze fase van onwetendheid werden de eerste Dolhuizen opgericht waar patiŽnten werden opgesloten. Daarna kwam de Tweede Wereld Oorlog, met de Holocaust, waarbij iedereen die minderwaardig werd gevonden, dus ook patiŽnten, op zeer brute wijze werd gedood. Daarna is het Westen van Europa bevrijd en begon men met de verdere ontwikkeling van de dolhuizen om patiŽnten in op te sluiten. Die dolhuizen zijn uitgegroeid tot de huidige psychiatrische instellingen.
Na de Tweede Wereldoorlog begon men in het Westen aan de wederopbouw, en nu lijkt onze samenleving helemaal manisch van de bouwprojecten te zijn; alsof alles maakbaar is, en de psychiatrische patiŽnten worden gezien als defecte producten die men in een soort genees-industrie plaatst voor een universele standaard reparatie. Deze manie hebben wij ontmaskerd als de Hokjesgeest (2), waar wij vooral in het neoliberale Westen last van hebben, want GGZ = Geen Gevangenis, maar ZORG!

Voorafgaand aan mijn reis door Afrika, dacht ik in mijn naÔviteit dat de erbarmelijke situatie in de Oost-Europese psychiatrie veroorzaakt werd door armoede. Maar in Afrika waar armoede een zeer groot probleem is, gaan de patiŽnten doorgaans niet dood in de instellingen.

In Oost-Europa speelt blijkbaar naast armoede ook nog een ander aspect wat resulteert in onderdrukking en feitelijke genocide van patienten. Het is voor de hand liggend dat dit ook met de geschiedenis te maken heeft. En kortgezegd hebben wij de derde variant van spooktheorien mbt de psychiatrie in Oost-Europa als de nooit geheel uitgebannen Geest van Stalinisme (3) ontmaskerd, Stalin zag ongeveer elke communicatie als een complot en ongeoorloofde samenzwering. Ook is er in Oost-Europa doorgaans grote werkeloosheid zonder sociaal vangnet zoals een uitkering, en als men over psychische klachten zou vertellen (wat daar een duivels en politiek taboe is en grote angst teweeg brengt), dan wordt men vaak werkeloos (en soms de familie ook). Dit alles resulteert in een onbesproken en onveranderd, gevreesd en dodelijk horror-tafereel dat zich psychiatrie noemt.
Het terugtrekken van de steun aan de Oost-Europese psychiatrie is vreselijk en dit moet worden teruggedraaid !!
Na de eenwording van Europa lijkt men bij psychiatrische ontwikkelingshulp enkel nog aan Afrika en dergelijke te denken, terwijl zo dicht bij huis NOG VRESELIJKERE dingen gebeuren.

Daarna kwam Jan Verhaegh die vertelde over de beweging van de sociale fora, waar wij als ex-clienten actief in zijn. De Sociale Fora zijn sinds 2001 de tegenhangers van de economische fora (World Economic Forum sinds 1970) en de Sociale Fora hebben als uitgangspunt dat er Wel een alternatief is voor de huidige neoliberale wereldorde, met de slogan Een andere wereld is mogelijk! / Another world is possible!

In 2001 is in Brazilie het eerste Wereld Sociaal Forum georganiseerd met 150.000 deelnemers. Sindsdien kent deze sociale beweging diverse niveaus, zoals het NSF (Nederlands Sociaal Forum), het ESF (Europees Sociaal Forum) enz. Wij als ex-clienten, hebben namens de clientenorganisaties reeds tweemaal meegedaan aan het NSF (2004 en 2006), het ESF 2006 in Athene, Griekenland en het WSF 2007 in Nairobi Kenia. Overal merkten we dat we taboes doorbraken.

Ook op de aankomende Top van Onderop, 20 mei 2007 in Leiden zullen we weer een workshop organiseren, getiteld: Armoede, onderdrukking en psychiatrie, binnen het thema Armoede en neoliberale globalisering (zie ook www.sociaalforum.nl)

Iedereen is welkom om op 20 mei bij de Top van Onderop aanwezig te zijn! (intree 5 euro p.p.)

Na onze workshop kregen we het mooie compliment dat wij net zo goed de lunchsessie in het Auditorium hadden kunnen vullen als Midas Dekkers. Wellicht is dat een idee voor volgend jaarÖ